BRP Conan – Bogowie i wiara w Erze Hyborejskiej cz. VI

Ostatni odcinek. Wierzenia Południa: Shem, Stygia, Czarne Królestwa, Kush.

Kapłani Hyborii

Ajuju

Aphakowie czczą Jhila, ale czarni oddają cześć Czarnemu Ajujowi i jego krewniakom. Askia przybył do Tombalku z Sakumbe i wskrzesił kult Ajuja, podupadły za przyczyną kapłanów Aphaków. [Bębny Tombalku]

Zwany niekiedy Ciemnym lub Mrocznym bóg natywnego ludu zamieszkującego Tombalku, ale wyznawany również w pozostałych Czarnych Królestwach. Jego kapłani odziewają się w pióra, dzwoneczki i wężową łuskę. Dla czarnoskórych mieszkańców Południa Ajuju patronuje zarówno szczęściu jak i nieszczęściu, pladze jak i zdrowiu, wojnie jak i sprytowi, który pomaga uniknąć walki. Jest  typowym bogiem-oszustem, tricksterem, którego działalność jest nieprzewidywalne. Ześle pomyślność lub sprowadzi zły los, pomoże w potrzebie lub zacznie się bawić kosztem śmiertelnika. Potrafi zmieniać się w dowolne zwierzę, by oszukiwać wrogów, jednak najczęściej przyjmuje trzy formy: maleńkiego, jadowitego pająka, geparda o złotych oczach oraz starej wiedźmy. Tylko raz jeden dał się oszukać, kiedy próbował wkraść się pod postacią pająka do skarbca króla Agambe. Tam nadepnął na posadzkę pokrytą woskiem, a jego boski żar roztopił wosk i uwięził Ajuju. By się uwolnić musiał spełnić jedno życzenie Agambe. Wielki król Sagaków zażądał nieśmiertelności, toteż Ajuju zaklął króla w ogromnym krysztale. Agambe do dziś tkwi uwięziony, cierpią niewyobrażalną mękę.

Nebethet

Chwiejne światło lampy wydobyło z mroku piękne ciało nagiej kobiety. Ale w miejscu, gdzie powinna znajdować się pasująca do ponętnego ciała twarz, widniała naga czaszka. […]

W tej samej chwili posąg bogini Nebethet skrzypnął i runął do przodu, roztrzaskując się na stopniach podestu. W jego miejscu pojawiła się kobieta, na której skupiła się uwaga wszystkich obecnych.

[…] Ta kobieta miała na sobie połyskującą, białą, długą do kostek szatę. Wyglądała jak Muriela, lecz była od niej wyższa, bardziej majestatyczna, a nawet piękniejsza. Wokół tej kobiety jarzyło się dziwne, fioletowe światło, a powietrze w rotundzie nagle zawibrowało. Jej głos nie był ani miękkim sopranem Murieli, ani też imitacją głosu bogini, którą udawała aktorka. Był głębszy i pełniejszy. Sprawiał, że podłoga świątyni zdawała się dygotać niczym szarpnięta struna lutni. [Bogini z kości słoniowej]

Nebethet

Olśniewającej urody kobieta o pięknych kształtach, której miast głowy ma wyszczerzoną czaszkę. Pojawiają się jednak także wyobrażenia, w których głowa bogini jest ludzka, o pięknych, egzotycznych rysach i czarnych, prostych włosach typowej Stygijki.

Bogini o dualnej naturze, co oddaje jej najczęściej spotykane w sztuce wyobrażenie. Znana jako Królowa Ciemności i Pani Nocy, patronuje zarówno ciemności jak i światłu, życiu i śmierci. Kość słoniowa, którą wiąże się z Nebethet jest zarazem symbolem bogactwa, jakie może dać bóstwo wyznawane głównie w Puncie. Innym symbolem Nebethet pozostaje srebrna czaszka, ale ta z kolei najczęściej dotyczy aspektu ciemnego Królowej Ciemności, tego, który przynosi śmierć i odpowiada za wieszczenie.

Świątynie Nebethet (okrągłe bydowle z białego marmuru, kryte ozdobnymi kopułami) są niezamieszkałe, a kapłani odwiedzają je tylko na czas modłów i rytuałów, kiedy też otrzymują znaki od bóstwa i składają ofiary (złoto i kość słoniową). Przebywanie poza tym czasem jest największym tabu dla wyznawców (zwłaszcza w Puncie).

Panteon shemicki

Isztar

Wedle shemickich wierzeń nagrodą dla dobrego wyznawcy jest wskrzeszenie, złe dusze natomiast zostają wcielone po swej śmierci w ciała małp. To odbicie asurańskiej wiary w reinkarnację. Niektóre odmiany shemickich kultów przejęły w całości wizję wędrówki dusz i cyklu kolejnych wcieleń. Inne odrzucają w całości możliwość metempsychozy, wierząc w piekło, w którego opisie można odnaleźć nawiązanie do kultów hyborejskich. Kosmopolityzm religii shemickiej jest jej jedną z najważniejszych cech (przekracza go tylko zamorański panteon, do którego wciągnięto wiele innych bóstw, w tym shemickich), kolejną jest dominujący fatalizm – wiara, że ludzki los nie jest od ludzi zależny. To może tłumaczyć, dlaczego podbite ludy shemickie (czy to przez Koth czy Stygię, czy jeszcze wcześniej przez starożytny Acheron) służyły swym panom bez buntu

Panteon shemicki jest niezwykle liczny i bogaty. Poza bóstwami naczelnymi, wyznawanymi w całym Shemie, a czasem i daleko poza nim, funkcjonują dziesiątki jeśli nie setki patronujących pojedynczym miastom (a nawet mniejszym osadom) bożków. Każde z nich ma wyobrażenie w postaci posągu (nierzadko z cechami zwierzęcymi i wyolbrzymionym atrybutami seksualnymi), najczęściej wykonanego z brązu, pod którym składane są ofiary. Dla większości Shemitów ów posąg to właśnie bóstwo, awatar, który w każdej chwili może ożyć. Biorąc pod uwagę kapryśność  i niechęć do śmiertelników większości z nich, nie powinno dziwić, że darzone są szczególnym lękiem.

Adonis – bóstwo płodności i życia, zsyłający ludziom pomyślność w plonach.

Pteor

Wyznawany głównie przez nomadyczny Shemitów zamieszkujących szerokie łąki i stepy w głębi kraju. Przedstawiany jest jako piękny, nagi młodzieniec. Wedle wierzeń zginął niegdyś przypadkowo na polowaniu za sprawą ogromnego dzika, a śmierć i wieczna zima zstąpiła między ludzi. Sama Isztar ruszyła do podziemnej krainy umarłych, gdzie odnalazła Adonisa i przywiodła go na powierzchnię. Z tego powodu co roku przychodzi zima i przerywa cykl życia.

Wiosna jest czasem odrodzenia (to dzięki kultowi Adonisa większość Hyborejczyków świętuje wtedy nadejście nowego roku). Wśród plemion koczowniczych święci się ten czas zabawą i modłami, a nadzy kapłani podczas modłów kaleczą swe ciała, pozwalając, by krew spłynęła na odrodzoną ziemię. Z kolei mieszkańcy pustynnego Shemu więcej uwagi poświęcają miłości między Adonisem a Isztar niż mitowi o odrodzeniu i wiośnie.

Anu – bóg niebios, który najczęściej przyjmuje postać byka lub mężczyzny o byczym łbie. To bóg-stwórca, demiurg, za sprawą którego powstali ludzie i inni bogowie. Choć jest głową panteonu jego kult jest mniej popularny w Shemie niż Isztar czy Adonisa, którzy są bliżsi ludziom. Na stepach shemickich koczownicy modlą się Anu o deszcza, a nomadzi pustyni o chłód nocy.

Ashoreth – bogini miłości, płodności i życia, służka Isztar, choć wśród niektórych plemion utożsamiana ze swoją panią. Kapłanki Astoreth zajmują się prostytucją sakralną, obdarzając przybyszów swoimi wdziękami głównie podczas świąt płodności.

Bel

Brodaty Bel u kpiących mądrych oczach także bóstwem jest shemickim, zrodził się był bowiem w pradawnym Shumirze przed wieloma setkami lat i chichocząc poszedł w świat, by kraść klejnoty władcom starożytnym… [Królowa Czarnego Wybrzeża]

Patron złodziejów i kradzieży, chytry bóg, który wyznawany jest w całej Hyborii

Bel

a szczególnie w Zamorze, gdzie jest jednym z ważniejszych bóstw. Wedle legend przywołał niegdyś z zaświatów armię trupich złodziejów i złupił bogactwa całego świata. Zdesperowani mieszkańcy Shemu wezwali Ashtoreth na pomoc, która w wielkiej bitwie zraniła Bela w jedno z sześciu ramion. Po bitwie bóg złodziejstwa został wygnany do Zamory.

Bel przedstawiany jest na kilka sposobów, jako orzeł dzierżacy rozdwojony piorun, człowiek o łbie słonia i sześciu ramionach, karzeł o chytrej twarzy czy szczupły, zwienny mężczyzna w masce. Świątynie są niskie, lecz rozległe, a wewnątrz niezwykle zdobione i wręcz kapiące od złota.

Dagon – tajemniczy, monstrualny bóg zamieszkujący morskie otchłanie, wyznawany przez ryboludy z oceanicznej głębi. Wielka bestia pazurach połączonych błoną o pysku nie to gada, ni ryby. Czczony przez rybaków shemickich, którzy składają dary Dagonowi, by przebłagać jego gniew. Główne bóstwo Zembabwei, gdzie stawia się mu złote posągi.

Derketo – stygijskai bogini płodności, która wyznawana jest w Zembabwei jako bóstwo śmierci. Do panteonu shemickiego trafiła w czasach, kiedy ludy Shemu służyły stygijskim królom. W Shemie i Stygii przedstawiana jako piękna kobieta odziana w długą tunikę. W Zembabwei, naga, czarna kobieta o wydatnych kształtach i wielkich, skośnych oczach.

Ishtar

Kothyjczycy już dawno przestali czcić Mitrę, zapomnieli o tym najpopularniejszym wśród hyboriańskich nacji bogu. Jasmela przypuszczała, że skoro jego kult jest tak stary, to sam bóg musi być przerażający. Czciciele Isztar lękali się swej bogini, podobnie jak i większość wyznawców innych bogów kothyjskich. Kultura i religie Koth uległy wpływom shemickim i stygijskim. Proste wierzenia Hyborian zostały w dużym stopniu zamienione na wyrafinowane, bezwzględne i rozkochane w przepychu religie wschodu. [Czarny Kolos]

Starożytna Bogini-Matka, której kult dawno już opuścił Shem, stając się m.in. głównym wyznaniem w Koth, Khauranie czy Khorai, a także będąc popularnym w Ophirze czy Argos. Rytuały i modły kierowane do Isztar są niezwykle bogate i pełne przepychu, a święta nierzadko niewiele różnią się od orgii. Bogini płodności znana pod wieloma imionami (Ishnigarrab, Shupnikkurat o Shub-Niggurath). Niemal każdego dnia na jej ołtarzach umierają zwierzęta, choć ofiar z ludzi się nie składa.

Najczęściej posągi Isztar ukazują ją z wielkimi piersiami i brzuchem, można jednakże spotkać inspirowane sztuką i kulturą vendhyańską, które ukazują boginię jako piękną, pełną erotycznego magnetyzmu kobietę.

Pteor – jeden z pomniejszych bogówwyznawany głównie przez Pelishtim – Shemitów zamieszkujących miasta-państwa na zachodzie. Bóg siły, płodności, powietrza i bogactwa, niekiedy utożsamiany z Adonisem.

Set

Potem zza ciemnego rogu budynku, do którego się zbliżał, wychynął odrażający trójkątny łeb, a za nim, zwój za zwojem, falujące, połyskliwe, ciemne cielsko. […] węże poświęcone były Setowi, bogu Stygii, o którym mówiono, że sam ma wężową postać. Potwory takie jak ten trzymano w świątyniach Seta; gdy były głodne, pozwalano im wypełznąć na ulicę i pożreć tego człowieka, którego sobie wybiorą. Ich upiorne biesiady traktowano jako ofiary składane łuskowatemu bogu. [Godzina smoka]

Bóg-Żmija, Stary Wąż, pan ciemności, czarnej magii i zła. Główne bóstwo Stygii, wyznawane jednakże w wielu zakątkach świata (m.in. przez Chagów – kastę rządzącą w Kush). Symbole Seta jest wąż trzymający w pysku swój ogon – symbol wieczności. Jego śmiertelnym wrogiem jest Mitra i Hyborejczycy, bowiem to oni zniszczyli Acheron, w którym dominował kult Starego Węża.

W różny sposób składane są ofiary Setowi, a to zabija się na ołtarze ofiarnym młodą dziewczynę, a to wrzuca się ofiarę do jamy pełnej jadowitych węży, a wypuszcza na ulicę monstrualnego węża, prehistoryczną bestię, która sama szuka sobie ofiary. Kapłani Seta są równie zepsuci jak ich bóg, od wielu lat ciemiężą lud stygijski, pożądają bogactwa, władzy i zakazanej wiedzy, a ich bóstwo im to często daje. Bardzo prawdopodobne jest, iż Set pozostaje śmiertelnym rodzaju ludzkiego, który wytrzebił jego rasę wybraną – Ludzi-Węży. Dla większości Hyborejczyków Set jest nie tyle boogie co arcydemonem, władcą diabłów. Poza Stygią wyznają go często czarownicy w tym magowie z przeklętego Czarnego Kręgu z gór Himmelańskich (Black Circle) czy stygijskiego Czarnego Kręgu (Black Ring).

Konwencjonalny obraz Seta, ukazanego jako gigantyczny wąż, wziął się zapewne ze spotkań starożytnych Stygijczyków z podobnymi bestiami zamieszkującymi bagna Vilayet. Jednak tak naprawdę nikt nie wie, jak wygląda Set. W Stygii wznosi się mu piramidy, wzorowane na grobowcach starożytnych władców. Służą one jako piramidy, ale także siedziby kapłanów oraz skarbce.

Reklamy

Komentarze 2

  1. Kurde balans, smartfox – Ty to masz zacięcie 🙂

  2. Taaa, wiem, fanboystwo w pełni plus kilka dodatkowych zainteresowań (antropologia, mitologia etc.) Czasem wierzenia dodają grze świetnego klimatu, a nie tylko stanowią sposób na zdobycie profitów dla kapłana:)

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s